24 czerwca 2025 r. w wypełnionej do ostatniego miejsca Sali Plenarnej
würzburgskiego Ratusza odbyło się wieczorne wydarzenie w ramach obchodów 35.
wmurowania Kamieni Pamięci.
Referat pod tytułem „Pozbawione praw – przymusowe sterylizacje, przymusowe
aborcje i eksperymenty medyczne w Uniwersyteckiej Klinice dla Kobiet w Würzburgu
w czasach nazistowskich” wygłosił prof. dr med. Johannes Dietl, były dyrektor Kliniki
Kobiecej Uniwersytetu, na temat nieludzkich praktyk, które miały miejsce w Klinice w
czasach narodowego socjalizmu.
Wydarzenie poprowadził dr Matthias Bartsch, a muzyczną oprawę zapewnił
Winterstein Sinti-Swing-Ensemble w składzie: Shanti Winterstein, Rehan Syedem,
Nucki Winterstein i Laurent Fx.
Po przemówieniu powitalnym wygłoszonym przez Evę von Vietinghoff-Scheel,
przyszłą referentkę ds. opieki społecznej miasta Würzburg, odbył się wykład prof.
Dietla.
Wykład skoncentrował się na przymusowych sterylizacjach, przymusowych aborcjach
i eksperymentach medycznych na kobietach i ich nienarodzonych dzieciach, które
przeprowadzano pod pozorem zachowania „higieny rasowej” i zminimalizowania
„dziedzicznie obciążonego potomstwa”.
Dietl prześledził, w jaki sposób ideologia narodowego socjalizmu znalazła
odzwierciedlenie w ustawodawstwie i praktyce medycznej. Szczególnie szokująca była
rola Uniwersyteckiej Kliniki dla Kobiet w Würzburgu pod kierownictwem Carla
Josepha Gaussa, który aktywnie promował sterylizację promieniami Roentgena.
Procedurę tą stosowano w Würzburgu oraz rozwijano, jak opisał prof.Dietl, w obozach
koncentracyjnych, t.j. Auschwitz i Ravensbrück, poprzez okrutne eksperymenty na
kobietach i dzieciach, t.z „cygańskich mieszańcach”.
Profesor posłużył się konkretnymi przypadkami, aby zilustrować cierpienia osób
poddawanych eksperymentom. Szczególnie przygnębiający był opis eksperymentów
rentgenowskich na kobietach w ciąży i ich płodach na przykładzie wstrzykiwania
radioaktywnych środków kontrastowych. Omówiono również systematyczną,
przymusową sterylizację Romów, a także robotnic przymusowych z Europy
Wschodniej.
Na koniec Dietl omówił długą historię społecznego i politycznego wyparcia tych
zbrodni po 1945 roku. Dopiero w 2007 roku niemiecki Bundestag potępił „Ustawę o
zapobieganiu dziedzicznie choremu potomstwu” i zrehabilitował społecznie osoby
poddane przymusowej sterylizacji. 27 stycznia 2011 roku, w Dzień Pamięci o ofiarach
nazizmu, znowelizowano „Ogólną ustawę o skutkach wojny”. Od tego czasu osoby
poddane przymusowej sterylizacji otrzymują miesięczną pomoc w wysokości 291
euro. Od 2024 roku kwota ta została podniesiona do 667 euro miesięcznie.
W czerwcu 2024 roku żyło jeszcze tylko 13 uprawnionych do takiej pomocy osób.
Wykład był imponującym, a jednocześnie poruszającym przypomnieniem o odpowiedzialności
medycyny w okresie dyktatury- oraz apelem o pamięć i moralna czujność.

Fotos von Alexander Kraus und Marek Surdyka